मध्यरात्री जन्म, तुरुंगाचे दरवाजे उघडले; यमुनेनेही दिला मार्ग! अशी आहे श्रीकृष्ण जन्माची अद्भुत कथा

दरवर्षी श्रावण महिन्यातील कृष्ण पक्षातील अष्टमीला देशभरात श्रीकृष्ण जन्माष्टमी मोठ्या उत्साहात साजरी केली जाते. यंदा शुक्रवार, ४ सप्टेंबर रोजी जन्माष्टमीचा उत्सव साजरा होणार आहे. या दिवशी मंदिरांमध्ये विशेष पूजा-अर्चा, भजन-कीर्तन आणि मध्यरात्री श्रीकृष्ण जन्मोत्सवाचे आयोजन केले जाते. घराघरांत बाळकृष्णाची सजावट केली जाते आणि भक्तिभावाने उपवास केला जातो.मात्र, श्रीकृष्ण जन्माष्टमीमागे केवळ धार्मिक उत्सव नाही, तर अत्याचाराविरुद्ध धर्माच्या विजयाची आणि दैवी अवताराची एक रोमांचक कथा सांगितली जाते. कंसाचा वाढता अत्याचार, देवकी-वसुदेवांचा कारावास आणि मध्यरात्री घडलेल्या अद्भुत घटना आजही भक्तिभावाने स्मरण केल्या जातात.

कंसाला मिळाली होती मृत्यूची भविष्यवाणी

मथुरेचा राजा कंस हा अत्यंत क्रूर आणि अत्याचारी होता. देवकीचा विवाह वासुदेवांशी झाल्यानंतर कंस स्वतः त्यांना रथातून घेऊन जात होता. त्याचवेळी आकाशवाणी झाली की, देवकीचा आठवा पुत्र कंसाच्या मृत्यूचे कारण बनेल.ही भविष्यवाणी ऐकताच कंसाच्या मनात भीती निर्माण झाली. त्याने देवकी आणि वासुदेवांना कारागृहात डांबले. देवकीला झालेल्या प्रत्येक अपत्याचा कंसाने निर्दयीपणे वध केला. मात्र, आठव्या अपत्याच्या रूपाने भगवान विष्णू श्रीकृष्ण म्हणून अवतार घेणार असल्याचे नियतीने ठरवले होते.

मध्यरात्री झाला श्रीकृष्णांचा जन्म

भाद्रपद कृष्ण पक्षातील अष्टमीच्या मध्यरात्री मथुरेच्या कारागृहात देवकीच्या पोटी श्रीकृष्णांचा जन्म झाला. धार्मिक कथेनुसार, जन्माच्या वेळी श्रीकृष्णांनी देवकी आणि वासुदेवांना आपले दिव्य चतुर्भुज रूप दाखवले. त्यांच्या हातात शंख, चक्र, गदा आणि कमळ होते.कंसापासून बालकाचे रक्षण व्हावे, यासाठी देवकी आणि वासुदेवांनी त्यांना बालरूप धारण करण्याची विनंती केली. त्यानंतर भगवान श्रीकृष्णांनी सामान्य बालकाचे रूप घेतले.

बेड्या तुटल्या, कारागृहाचे दरवाजे उघडले

श्रीकृष्णांचा जन्म होताच वासुदेवांना त्यांना गोकुळात सुरक्षितपणे घेऊन जाण्याची दैवी सूचना मिळाली. वासुदेवांनी बाळकृष्णाला टोपलीत घेतले आणि कारागृहाबाहेर पडण्याचा प्रयत्न केला.कथेनुसार, त्यांच्यापायातील बेड्या आपोआप तुटल्या. कारागृहाचे बंद दरवाजेही आपोआप उघडले आणि पहारेकरी गाढ झोपेत गेले. त्यामुळे कोणाच्याही नजरेत न येता वासुदेव बाळकृष्णाला घेऊन मथुरेतून गोकुळाच्या दिशेने निघाले.

मुसळधार पाऊस आणि शेषनागाचे छत्र

वासुदेव यमुना नदीच्या दिशेने जात असताना जोरदार पाऊस सुरू होता. बाळकृष्णाला पावसापासून वाचवण्यासाठी शेषनागाने आपल्या फण्यांचे छत्र धरल्याचे धार्मिक कथेत वर्णन आहे.

यानंतर वासुदेव यमुना नदीच्या काठावर पोहोचले. नदीला मोठा प्रवाह होता. मात्र, बाळकृष्णाला घेऊन यमुना पार करताना त्यांना नदीतून मार्ग मिळाला, अशी श्रद्धा आहे. या घटनेतून श्रीकृष्णाच्या जन्माचे दैवी स्वरूप अधोरेखित केले जाते.

गोकुळात नंदलालाचे आगमन

यमुना पार करून वासुदेव गोकुळातील नंदबाबांच्या घरी पोहोचले. त्यावेळी यशोदा मातेला एका कन्येचा जन्म झाला होता. वासुदेवांनी बाळकृष्णाला यशोदेजवळ ठेवले आणि त्या कन्येला घेऊन ते पुन्हा मथुरेच्या कारागृहात परतले.वासुदेव परतताच कारागृहाचे दरवाजे पुन्हा बंद झाले आणि पहारेकऱ्यांना जाग आली. कंसाला देवकीच्या आठव्या अपत्याच्या जन्माची माहिती मिळताच तो कारागृहात पोहोचला.

योगमायाने कंसाला दिला इशारा

कंसाने त्या कन्येला मारण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, कथेनुसार ती त्याच्या हातातून निसटून आकाशात प्रकट झाली. ती योगमाया देवीच्या रूपात प्रकट झाली आणि कंसाला त्याचा अंत निश्चित असल्याचा इशारा दिला.

दरम्यान, गोकुळात मात्र आनंदाचे वातावरण निर्माण झाले होते. नंदबाबांच्या घरी बाळकृष्णाच्या आगमनाचा उत्सव साजरा करण्यात आला. गोकुळवासीयांनी आनंद व्यक्त केला आणि दानधर्म केला.याच घटनेपासून गोकुळातील नंदलालाच्या बाललीलेला सुरुवात झाली. पुढे श्रीकृष्णाच्या बालपणीच्या अनेक अद्भुत आणि प्रेरणादायी कथा भारतीय संस्कृतीचा अविभाज्य भाग बनल्या.श्रीकृष्ण जन्माष्टमी त्यामुळे केवळ एका उत्सवाचे प्रतीक नसून, अधर्मावर धर्माचा विजय, संकटातही आशेचा किरण आणि दैवी शक्तीवरील श्रद्धेचे प्रतीक म्हणून भक्तिभावाने साजरी केली जाते.