पुणे : दहीहंडी आणि आगामी गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर पुणे शहरातील ध्वनिप्रदूषणाचा मुद्दा पुन्हा एकदा चर्चेत आला आहे. उत्सवाच्या नावाखाली मोठ्या आवाजात डीजे, बेस आणि साउंड सिस्टिम वाजवून ध्वनिमर्यादेचे उल्लंघन करणाऱ्यांविरोधात पुणे पोलिसांनी कठोर भूमिका घेतली आहे. सर्वोच्च न्यायालयाने निश्चित केलेल्या ध्वनिप्रदूषणाच्या नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या उत्सव मंडळांवर थेट गुन्हे दाखल केले जातील, असा स्पष्ट इशारा पोलिस आयुक्त अमितेश कुमार यांनी दिला आहे.

शनिवारी (५ सप्टेंबर) पुणे शहरात दहीहंडी उत्सव मोठ्या उत्साहात साजरा होत आहे. शहरातील विविध भागांमध्ये दहीहंडीचे आयोजन करण्यात आले असून, या कार्यक्रमांमध्ये मोठ्या आवाजातील डीजे आणि साउंड सिस्टिमचा वापर होण्याची शक्यता आहे. उत्सवाचा आनंद साजरा करताना ध्वनिप्रदूषणामुळे सर्वसामान्य नागरिकांना त्रास होऊ नये, यासाठी पोलिस प्रशासनाने विशेष नियोजन केले आहे.

मोठ्या आवाजातील संगीत आणि बेसच्या कंपनांचा सर्वाधिक परिणाम ज्येष्ठ नागरिक, लहान मुले, रुग्ण तसेच परिसरातील रहिवाशांवर होऊ शकतो. त्यामुळे उत्सवाच्या ठिकाणी ध्वनीची पातळी निर्धारित मर्यादेत आहे की नाही, याची तपासणी करण्यासाठी पोलिसांकडून विशेष पथके तैनात करण्यात येणार आहेत. या पथकांकडे ‘डेसिबल मीटर’ उपलब्ध असणार असून, त्याद्वारे प्रत्यक्ष ठिकाणी ध्वनीची तीव्रता मोजली जाईल.

डेसिबल मीटरने होणार आवाजाची तपासणी

दहीहंडी तसेच गणेशोत्सवाच्या काळात शहरातील प्रमुख चौक, मिरवणुकीचे मार्ग आणि संवेदनशील भागांवर पोलिसांचे विशेष लक्ष राहणार आहे. ध्वनीची पातळी निर्धारित मर्यादेपेक्षा अधिक आढळल्यास संबंधित मंडळाला तातडीने सूचना देण्यात येणार असून, नियमांचे उल्लंघन कायम राहिल्यास कायदेशीर कारवाई केली जाणार आहे.

या कारवाईमध्ये केवळ उत्सव मंडळालाच जबाबदार धरले जाणार नाही, तर नियमबाह्य पद्धतीने साउंड सिस्टिम चालविणाऱ्या डीजे चालक आणि संबंधित मालकावरही कारवाई होऊ शकते. पर्यावरण संरक्षण कायद्यानुसार गुन्हा दाखल करण्यासोबतच नियमभंग करणारी उपकरणे जप्त केली जाण्याची शक्यता आहे.

‘चार बेस, चार टॉप’चा नियम

ध्वनिप्रदूषणावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी पोलिस प्रशासनाने साउंड सिस्टिमच्या वापराबाबतही स्पष्ट मर्यादा निश्चित केली आहे. दहीहंडी आणि गणेशोत्सवाच्या मिरवणुकांमध्ये जास्तीत जास्त चार बेस आणि चार टॉप वापरण्याची परवानगी देण्यात आली आहे.याशिवाय प्रेशरमेड आणि प्लाझ्मा प्रकारच्या उपकरणांच्या वापरावर बंदी घालण्यात आली आहे. उत्सव मंडळांच्या बैठकीत या नियमांची माहिती देण्यात आली असून, मंडळांनीही पोलिस प्रशासनाला सहकार्य करण्याची भूमिका घेतली आहे.

एक बेस वाढवला तरी साउंड सिस्टिम जप्त?

निश्चित केलेल्या मर्यादेपेक्षा अतिरिक्त बेस किंवा टॉपचा वापर केल्यास संबंधित मंडळ अडचणीत येऊ शकते. चार बेस आणि चार टॉपच्या मर्यादेचे उल्लंघन झाल्यास संबंधित मंडळाविरोधात गुन्हा दाखल करण्यासोबतच संपूर्ण साउंड सिस्टिम जप्त करण्याची कारवाई केली जाऊ शकते, असा इशारा पोलिस आयुक्तांनी दिला आहे.त्यामुळे दहीहंडी आणि गणेशोत्सव मंडळांनी कार्यक्रमांचे नियोजन करताना ध्वनिप्रदूषणासंदर्भातील नियमांचे काटेकोर पालन करण्याची आवश्यकता आहे. उत्सवाच्या काळात नागरिकांच्या आरोग्यावर परिणाम होणार नाही आणि परिसरातील शांतता भंग होणार नाही, याची जबाबदारी आयोजकांवरही राहणार आहे.

पोलिसांचा चोख बंदोबस्त

दरम्यान, दहीहंडी उत्सवादरम्यान गर्दीचा फायदा घेत कोणताही अनुचित प्रकार घडू नये, यासाठी पुणे पोलिसांकडून शहरातील प्रमुख ठिकाणी चोख बंदोबस्त ठेवण्यात आला आहे. गर्दीचे नियोजन, वाहतूक व्यवस्था आणि कायदा-सुव्यवस्था यावरही पोलिसांकडून लक्ष ठेवले जाणार आहे.

पोलिस आयुक्त अमितेश कुमार यांनी स्पष्ट केले की, उत्सव साजरा करण्यास कोणताही विरोध नाही; मात्र उत्सवाच्या नावाखाली न्यायालयीन आदेश आणि ध्वनिप्रदूषणाचे नियम धाब्यावर बसवले तर संबंधितांवर कारवाई केली जाईल. नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या मंडळांवर गुन्हे दाखल करून ध्वनिवर्धक उपकरणे जप्त केली जातील.त्यामुळे यंदाच्या दहीहंडी आणि आगामी गणेशोत्सवात पुणे शहरातील डीजेच्या आवाजावर पोलिसांची विशेष नजर असणार आहे. उत्सव मंडळांनी नियमांचे पालन करूनच कार्यक्रम घ्यावेत, असे आवाहन पोलिस प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे.