मुंबई : यंदा १४ सप्टेंबर हा दिवस भाविकांसाठी विशेष ठरणार आहे. कारण हरतालिका तृतीया आणि गणेश चतुर्थी एकाच दिवशी आल्या आहेत. त्यामुळे हरतालिका पूजन आधी करायचे की गणरायाची स्थापना, तसेच उपवास कधी सोडायचा, याबाबत भाविकांमध्ये उत्सुकता आहे.

पंचांगानुसार, १४ सप्टेंबर २०२६ रोजी सकाळी ७ वाजून ६ मिनिटांपर्यंत भाद्रपद शुक्ल तृतीया राहणार आहे. त्यानंतर चतुर्थी तिथी सुरू होईल. सूर्योदयाच्या वेळी तृतीया असल्यामुळे हरतालिका पूजन १४ सप्टेंबरलाच सकाळी करणे योग्य मानले जाते. त्यानंतर चतुर्थीच्या मध्यान्हकाळात गणेशमूर्तीची स्थापना आणि पूजा करता येणार आहे.

आधी हरतालिका की गणपतीची स्थापना?

तिथीच्या नियमानुसार सकाळचा काळ हरतालिका पूजेसाठी, तर मध्यान्हकाळ गणेश स्थापनेसाठी योग्य मानला जातो. त्यामुळे भाविकांनी सकाळी हरतालिका पूजन आणि त्यानंतर मध्यान्हकाळात गणरायाची स्थापना असा क्रम ठेवला तरी चालतो.

दोन्ही पूजांपैकी कोणती आधी करावी, याबाबत कठोर बंधन नसले तरी तिथीनुसार हा क्रम अधिक सोयीचा ठरतो.

हरतालिका पूजेचा शुभ मुहूर्त

१४ सप्टेंबर रोजी हरतालिका पूजेसाठी सकाळी ६.०५ ते ७.०६ हा कालावधी शुभ मानला जात आहे. या वेळेत शिव-पार्वतीचे पूजन करून हरतालिका व्रत केले जाते.

हरतालिका व्रत करणाऱ्या महिलांकडून उपवास पाळला जातो. या व्रताचे पारण १५ सप्टेंबरला करण्याची परंपरा आहे. स्थानिक परंपरा आणि पंचांगानुसार पारणाची वेळ निश्चित करणे योग्य ठरेल.

बाप्पाच्या स्थापनेचा शुभ मुहूर्त

चतुर्थी तिथी १४ सप्टेंबर रोजी सकाळी ७.०६ वाजता सुरू होऊन १५ सप्टेंबरला सकाळी ७.४४ वाजेपर्यंत राहणार आहे. गणेशमूर्ती स्थापना आणि मुख्य पूजेसाठी मध्यान्हकाळ महत्त्वाचा मानला जातो.

उपलब्ध पंचांग गणनेनुसार गणेश स्थापनेसाठी साधारण सकाळी ११.०२ ते दुपारी १.३१ हा कालावधी दिला आहे. मात्र शहर आणि स्थानानुसार सूर्योदयाच्या वेळेत फरक असल्याने पूजेच्या मुहूर्तात काही मिनिटांचा बदल होऊ शकतो.

पूजेचा क्रम असा ठेवा

सकाळी — हरतालिका पूजन

त्यानंतर — हरतालिका व्रत सुरू ठेवणे

मध्यान्हकाळात — गणेशमूर्ती स्थापना आणि पूजन

यानंतर — गणपतीची आरती

दोन सणांचा एकाच दिवशी योग कसा?

हरतालिका तृतीया ही माता पार्वतीने भगवान शिवांना पती म्हणून प्राप्त करण्यासाठी केलेल्या तपश्चर्येच्या स्मरणार्थ पाळली जाते. तर गणेश चतुर्थीला श्रीगणेशाची स्थापना करून सुख-समृद्धी, बुद्धी आणि विघ्ननाशासाठी प्रार्थना केली जाते.

यंदा तृतीया १४ सप्टेंबरच्या सकाळपर्यंत असून त्यानंतर लगेच चतुर्थी सुरू होत आहे. त्यामुळे दोन्ही सण एकाच दिवशी आले आहेत. परिणामी, सकाळी हरतालिका पूजन आणि त्यानंतर मध्यान्ही गणरायाची स्थापना, असा क्रम भाविकांसाठी सोयीचा आणि तिथीनुसार योग्य ठरणार आहे.