पुणे : मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांच्या निधनाच्या वृत्ताने मनोरंजन विश्वाला मोठा धक्का बसला आहे. आपल्या दमदार अभिनयाने, भारदस्त आवाजाने आणि प्रत्येक भूमिकेत जीव ओतण्याच्या शैलीने प्रेक्षकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवणाऱ्या नाना पाटेकर यांच्या जाण्याने त्यांच्या चाहत्यांसह चित्रपटसृष्टीतील अनेक कलाकार दुःखात बुडाले आहेत. मात्र, नानांच्या निधनानंतर समोर आलेला मकरंद अनासपुरे यांचा भावूक क्षण अनेकांच्या मनाला चटका लावणारा ठरला आहे. आपल्या जिवलग मित्राला अखेरचा निरोप देताना मकरंद अनासपुरे यांना अश्रू अनावर झाले. नानांच्या पार्थिवाचे अंत्यदर्शन घेताना त्यांच्या चेहऱ्यावर दुःख स्पष्टपणे दिसत होते. अनेक वर्षांची मैत्री, एकमेकांवरील विश्वास आणि सामाजिक कार्याच्या माध्यमातून जुळलेलं घट्ट नातं यामुळे नानांचं जाणं मकरंद अनासपुरे यांच्यासाठी मोठा आघात ठरल्याची भावना व्यक्त होत आहे.

नाना पाटेकरांच्या निधनाने मकरंद अनासपुरे भावूक

नाना पाटेकर यांच्या अंत्यदर्शनासाठी चित्रपटसृष्टीतील कलाकार, राजकीय क्षेत्रातील मान्यवर, नातेवाईक आणि चाहत्यांनी गर्दी केली होती. आपल्या लाडक्या अभिनेत्याला अखेरचा निरोप देण्यासाठी आलेल्या अनेकांच्या डोळ्यांत अश्रू होते. या दुःखद प्रसंगात सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले ते अभिनेते मकरंद अनासपुरे यांनी. नाना पाटेकर यांच्याशी त्यांचे असलेले जिव्हाळ्याचे नाते सर्वश्रुत आहे. त्यामुळे आपल्या जवळच्या मित्राला कायमचा निरोप देण्याची वेळ आल्याने ते भावूक झाल्याचे वृत्त समोर आले आहे.

नानांच्या पार्थिवाचे दर्शन घेताना मकरंद अनासपुरे यांना आपले अश्रू आवरता आले नाहीत. मित्राच्या आठवणींनी व्याकूळ झालेल्या मकरंद यांचं दुःख त्यांच्या चेहऱ्यावर स्पष्ट दिसत होतं. आयुष्यातील सुख-दुःखाच्या अनेक प्रसंगांत सोबत असलेला मित्र अचानक दूर गेल्यानंतर निर्माण होणारी पोकळी शब्दांत व्यक्त करणं कठीण असतं. मकरंद अनासपुरे यांची भावूक अवस्था पाहून उपस्थितांनाही गहिवरून आल्याचे सांगितले जात आहे.

मल्हार पाटेकर यांनाही अश्रू अनावर; भावूक प्रसंगाने सर्वांचे डोळे पाणावले

नाना पाटेकर यांच्या निधनानंतर त्यांच्या कुटुंबीयांवर दुःखाचा डोंगर कोसळला आहे. वडिलांना गमावण्याचं दुःख मुलगा मल्हार पाटेकर यांच्यासाठी अत्यंत वेदनादायी आहे. अंत्यदर्शनाच्या वेळी कुटुंबीयांसह उपस्थित असलेल्या अनेकांच्या भावना अनावर झाल्या. सोशल मीडियावर या प्रसंगाशी संबंधित व्हिडिओ व्हायरल होत असल्याचे वृत्त आहे. त्यामध्ये मकरंद अनासपुरे यांच्यासह उपस्थितांच्या भावूक प्रतिक्रिया पाहायला मिळत असल्याचे सांगितले जात आहे.

वडिलांच्या निधनाने दुःखात असलेल्या मल्हार यांना पाहून जवळच्या व्यक्तींनाही आपले दुःख आवरणे कठीण झाले. अशा प्रसंगी शब्दांपेक्षा भावना अधिक बोलक्या ठरतात. नाना पाटेकर यांच्याशी जिव्हाळ्याचे संबंध असलेल्या मकरंद अनासपुरे यांच्यासाठीही हा क्षण अत्यंत वेदनादायी होता. मात्र, या व्हिडिओतील नेमके प्रसंग आणि व्यक्तींच्या प्रतिक्रिया प्रकाशित करण्यापूर्वी त्यांची स्वतंत्र पडताळणी करणे आवश्यक आहे.

मैत्रीपलीकडचं नातं; नाना होते मकरंद अनासपुरेंचे मार्गदर्शक

नाना पाटेकर आणि मकरंद अनासपुरे यांची मैत्री ही केवळ चित्रपटसृष्टीतील दोन कलाकारांमधील मैत्री नव्हती. दोघांमध्ये परस्परांविषयी आदर, विश्वास आणि सामाजिक कार्याबद्दलची समान बांधिलकी होती. अभिनयाच्या क्षेत्रात दोघांनी आपापली वेगळी ओळख निर्माण केली असली, तरी समाजातील गरजू घटकांसाठी काहीतरी करण्याची इच्छा त्यांना एकत्र घेऊन आली.

नाना पाटेकर हे आपल्या परखड स्वभावासाठी आणि स्पष्टवक्तेपणासाठी ओळखले जात होते. प्रसिद्धीच्या झगमगाटापेक्षा समाजातील सामान्य माणसांच्या प्रश्नांकडे लक्ष देण्याला ते महत्त्व देत. शेतकरी, दुष्काळग्रस्त कुटुंबे आणि आर्थिक संकटांचा सामना करणाऱ्या नागरिकांच्या अडचणींबद्दल त्यांना विशेष संवेदनशीलता होती. मकरंद अनासपुरे यांच्यासोबत त्यांनी या जाणिवेला कृतीची जोड दिली.

याच मैत्रीतून पुढे सामाजिक कार्याचा मोठा प्रवास सुरू झाला. नाना पाटेकर हे मकरंद अनासपुरे यांच्यासाठी केवळ सहकारी कलाकार नव्हते, तर अनुभवातून मार्गदर्शन करणारे आणि सामाजिक कार्यासाठी प्रेरणा देणारे व्यक्तिमत्त्व होते. त्यामुळे नानांच्या निधनाने मकरंद यांच्या आयुष्यात निर्माण झालेली पोकळी ही केवळ वैयक्तिक दुःखापुरती मर्यादित नसून त्यांच्या सामाजिक कार्याशीही जोडलेली आहे.

'नाम फाउंडेशन'च्या माध्यमातून शेतकऱ्यांसाठी उभारला मदतीचा हात

महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांच्या समस्या आणि ग्रामीण भागातील दुष्काळाचे संकट यांची जाणीव ठेवून नाना पाटेकर आणि मकरंद अनासपुरे यांनी २०१५ मध्ये 'नाम फाउंडेशन'ची स्थापना केली. संकटग्रस्त शेतकरी, आत्महत्याग्रस्त शेतकऱ्यांची कुटुंबे आणि दुष्काळाचा सामना करणाऱ्या गावांना मदत करण्याच्या उद्देशाने या संस्थेच्या माध्यमातून विविध उपक्रम राबवण्यात आले.

शेतकऱ्यांच्या अडचणी केवळ चर्चेपुरत्या मर्यादित न ठेवता प्रत्यक्ष मदतीच्या माध्यमातून त्यांना आधार देण्याचा प्रयत्न या दोघांनी केला. ग्रामीण भागातील पाणीटंचाई, दुष्काळ आणि शेतकरी कुटुंबांपुढील आर्थिक अडचणी यांसारख्या प्रश्नांवर काम करण्यासाठी 'नाम फाउंडेशन'ने पुढाकार घेतला. या कार्यात नाना पाटेकर आणि मकरंद अनासपुरे यांची जोडी विशेष चर्चेत राहिली.

चित्रपटसृष्टीतील लोकप्रियतेचा उपयोग समाजातील गरजू घटकांसाठी करता येतो, हे या दोघांनी आपल्या कामातून दाखवून दिले. अभिनयाच्या माध्यमातून प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचणारे हे कलाकार सामाजिक कार्यातून ग्रामीण भागातील लोकांशीही जोडले गेले. त्यामुळे त्यांच्या मैत्रीला एक व्यापक सामाजिक अर्थ प्राप्त झाला.

नाना पाटेकर यांच्या निधनानंतर या कार्यातील त्यांची उणीव प्रकर्षाने जाणवणार आहे. अनेक वर्षे एकत्र काम केलेल्या मित्रासोबत समाजासाठी झटण्याची सवय असलेल्या मकरंद अनासपुरे यांच्यासाठी नानांची अनुपस्थिती स्वीकारणे निश्चितच भावनिकदृष्ट्या कठीण ठरू शकते.

समाजाप्रती असलेली बांधिलकी हेच नानांच्या व्यक्तिमत्त्वाचं वैशिष्ट्य

नाना पाटेकर यांची ओळख केवळ एक प्रतिभावान अभिनेता म्हणून नव्हती. अभिनयाबरोबरच सामाजिक प्रश्नांबद्दलची त्यांची भूमिका आणि गरजू लोकांसाठी काहीतरी करण्याची त्यांची धडपड यामुळेही ते चर्चेत राहिले. प्रसिद्धी आणि लोकप्रियता मिळाल्यानंतरही समाजातील सामान्य माणसांच्या अडचणींकडे दुर्लक्ष न करण्याची भूमिका त्यांनी अनेकदा मांडली.

विशेषतः शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांबद्दल ते संवेदनशील होते. ग्रामीण भागातील संकटे, पाण्याची कमतरता आणि शेतकरी कुटुंबांवर येणाऱ्या आर्थिक अडचणी यांकडे समाजाचे लक्ष वेधण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला. 'नाम फाउंडेशन'च्या माध्यमातून या जाणिवेला संघटित स्वरूप मिळाले.मकरंद अनासपुरे यांनीही या कार्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली. दोघांनी मिळून सुरू केलेला हा प्रवास अनेक गरजू कुटुंबांपर्यंत मदत पोहोचवण्याच्या उद्देशाने पुढे गेला. त्यामुळे नाना पाटेकर यांची आठवण त्यांच्या चित्रपटांपुरती मर्यादित राहणार नाही, तर सामाजिक कार्याच्या माध्यमातूनही जिवंत राहील.

मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीवर नानांची अमिट छाप

नाना पाटेकर यांनी आपल्या प्रदीर्घ कारकिर्दीत मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीत अनेक संस्मरणीय भूमिका साकारल्या. त्यांच्या अभिनयात असलेली सहजता, संवादफेक, चेहऱ्यावरील बदलणारे भाव आणि व्यक्तिरेखेच्या स्वभावानुसार स्वतःला बदलण्याची क्षमता यामुळे त्यांनी प्रेक्षकांमध्ये वेगळे स्थान निर्माण केले.

'क्रांतिवीर', 'तिरंगा', 'अग्निसाक्षी' आणि 'वेलकम' यांसारख्या हिंदी चित्रपटांमधील त्यांच्या भूमिका विशेष गाजल्या. त्याचबरोबर मराठी चित्रपटसृष्टीतही त्यांनी आपल्या अभिनयाची ताकद दाखवून दिली. 'नटसम्राट'मधील गणपतराव बेलवलकर ही व्यक्तिरेखा त्यांच्या कारकिर्दीतील अत्यंत गाजलेल्या भूमिकांपैकी एक मानली जाते. 'डॉ. प्रकाश बाबा आमटे' या चित्रपटातील त्यांच्या अभिनयानेही प्रेक्षकांचे लक्ष वेधून घेतले.प्रत्येक भूमिकेला स्वतःची छाप देण्याची त्यांची शैली त्यांना इतर कलाकारांपेक्षा वेगळे ठरवत होती. कधी आक्रमक, कधी संवेदनशील, तर कधी विनोदी भूमिका साकारताना त्यांनी आपल्या अभिनयातील विविध पैलू दाखवून दिले. म्हणूनच नाना पाटेकर यांचं नाव घेतलं की प्रेक्षकांच्या डोळ्यांसमोर अनेक दमदार व्यक्तिरेखा उभ्या राहतात.

एका मित्राचा निरोप, आठवणींचा मोठा ठेवा

नाना पाटेकर यांच्या निधनाने त्यांच्या कुटुंबीयांवर, मित्रपरिवारावर आणि चाहत्यांवर दुःखाचा मोठा आघात झाला आहे. मात्र, मकरंद अनासपुरे यांच्यासाठी हा निरोप विशेष वेदनादायी आहे. अनेक वर्षांच्या मैत्रीतून निर्माण झालेली जवळीक, एकत्र केलेले सामाजिक कार्य आणि परस्परांवरील विश्वास यामुळे नाना त्यांच्या आयुष्यातील महत्त्वाचा भाग होते.जिवलग मित्राला अखेरचा निरोप देताना भावूक झालेल्या मकरंद अनासपुरे यांची अवस्था पाहून मैत्रीची खरी ताकद पुन्हा एकदा अधोरेखित झाली. काही नाती रक्ताची नसली, तरी ती कुटुंबापेक्षाही जवळची असतात. नाना आणि मकरंद यांच्यातील नातंही असंच होतं, अशी भावना त्यांच्या चाहत्यांकडून व्यक्त केली जात आहे.

नाना पाटेकर यांचे चित्रपट, त्यांचे संवाद आणि समाजासाठी केलेले कार्य यांची आठवण कायम राहील. 'नाम फाउंडेशन'च्या माध्यमातून उभा राहिलेला सामाजिक कार्याचा वारसा पुढे नेणे, हीच त्यांच्या कार्याला खरी आदरांजली ठरू शकते.एका बाजूला भारतीय चित्रपटसृष्टीने प्रतिभावान अभिनेता गमावला, तर दुसऱ्या बाजूला मकरंद अनासपुरे यांनी आपल्या आयुष्यातील जिवलग मित्र आणि खंबीर साथीदार गमावल्याची भावना व्यक्त होत आहे. नाना पाटेकर यांच्या आठवणी आणि त्यांनी केलेले काम त्यांच्या चाहत्यांच्या मनात दीर्घकाळ जिवंत राहील.