नवी दिल्ली : देशभरात डिजिटल पेमेंटसाठी मोठ्या प्रमाणावर वापरल्या जाणाऱ्या UPI व्यवहारांवरील शुल्काबाबत केंद्र सरकारने महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. व्यापारी व्यवहारांवर मर्चंट डिस्काउंट रेट (MDR) शुल्क लागू करण्याच्या निर्णयाबाबत फेरविचार करण्यात आला असून, शुल्क आकारणीची अंमलबजावणी दिवाळीनंतर करण्याचे निश्चित करण्यात आले आहे. त्यामुळे सणासुदीच्या काळात व्यापारी आणि ग्राहकांना काहीसा दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे.

यापूर्वी 15 ऑक्टोबरपासून UPI च्या माध्यमातून होणाऱ्या काही व्यापारी व्यवहारांवर शुल्क आकारणी सुरू होणार असल्याची माहिती समोर आली होती. मात्र, सणासुदीच्या काळात व्यापारी वर्गावर अतिरिक्त आर्थिक भार पडू नये, या पार्श्वभूमीवर हा निर्णय पुढे ढकलण्यात आल्याचे सांगितले जात आहे. नव्या निर्णयानुसार, दिवाळीनंतर शुल्क आकारणी सुरू होईल; मात्र त्याची नेमकी तारीख स्वतंत्रपणे जाहीर केली जाणार आहे.

सर्व UPI व्यवहारांवर शुल्क लागणार नाही

UPI व्यवहारांवरील शुल्काबाबत सर्वसामान्यांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला होता. मात्र, उपलब्ध माहितीनुसार, प्रत्येक UPI व्यवहारावर सरसकट शुल्क आकारले जाणार नाही. निवडक व्यापारी व्यवहारांनाच या शुल्काच्या कक्षेत आणले जाणार आहे. कोणत्या प्रकारच्या व्यापारी व्यवहारांवर शुल्क लागू होणार, याबाबतची सविस्तर माहिती अद्याप स्पष्ट झालेली नाही.

या निर्णयामुळे छोट्या व्यापाऱ्यांसह डिजिटल पेमेंटचा वापर करणाऱ्या व्यावसायिकांना दिलासा मिळण्याची अपेक्षा आहे. सणासुदीच्या काळात खरेदी-विक्रीचे व्यवहार मोठ्या प्रमाणावर होत असतात. अशा वेळी UPI व्यवहारांवर शुल्क लागू झाल्यास व्यापाऱ्यांच्या खर्चात वाढ होण्याची शक्यता होती.

यापूर्वी काय निर्णय घेण्यात आला होता?

यापूर्वी समोर आलेल्या माहितीनुसार, दोन हजार रुपयांपेक्षा जास्त रकमेच्या काही UPI व्यापारी व्यवहारांवर 0.4 टक्के MDR शुल्क आकारण्याचा प्रस्ताव होता. या शुल्काचा भार व्यापाऱ्यांवर पडणार असल्याचे सांगण्यात आले होते. सामान्य ग्राहकांना थेट UPI पेमेंट करताना अतिरिक्त शुल्क द्यावे लागणार नसल्याचेही स्पष्ट करण्यात आले होते.

मात्र, व्यापाऱ्यांवर अतिरिक्त खर्चाचा भार पडल्यास त्याचा परिणाम वस्तू आणि सेवांच्या किमतींवर होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात होती. व्यापारी हा वाढीव खर्च ग्राहकांकडून वसूल करू शकतात, अशीही चर्चा होती. त्यामुळे या निर्णयाबाबत व्यापारी आणि ग्राहक या दोन्ही घटकांमध्ये चिंता व्यक्त केली जात होती.

दिवाळीनंतर शुल्काबाबत चित्र स्पष्ट होणार

आता शुल्क आकारणीची अंमलबजावणी दिवाळीनंतर करण्याचा निर्णय घेतल्याने व्यापारी वर्गाला तयारीसाठी अधिक वेळ मिळणार आहे. तसेच, सरसकट सर्व UPI व्यवहारांवर शुल्क लागू होणार नसल्याने सामान्य ग्राहकांवरील थेट परिणाम मर्यादित राहण्याची शक्यता आहे.

दरम्यान, नेमक्या कोणत्या व्यापारी व्यवहारांवर MDR शुल्क लागू होईल, शुल्काची अंतिम टक्केवारी किती असेल आणि अंमलबजावणीची तारीख काय असेल, याबाबत अधिकृत तपशील समोर येणे बाकी आहे. त्यामुळे दिवाळीनंतर UPI शुल्कासंदर्भात कोणते नियम लागू होतात, याकडे व्यापारी आणि ग्राहकांचे लक्ष लागले आहे.